Thứ tư, Ngày 22 Tháng 1 Năm 2020

Bản tin Khoa học và Công nghệ

Bảo hộ và quản lý quyền Sở Hữu trí tuệ đối với đặc sản của địa phương

12/12/2019 14:07

Hà Giang là một tỉnh miền núi phía Bắc với địa hình phong phú, núi non trùng điệp. Nơi đây nổi tiếng với những sắc hoa vàng của bông cải; sắc trắng của hoa mận, hoa lê; sắc hồng của đào, của tam giác mạch và hơn hết là tình người nồng ấm.Với nhiều sản phẩm đặc trưng đã được chọn lọc, được giữ gìn trải qua nhiều thế hệ, do đó, chúng ta cần phải bảo tồn và phát triển các sản phẩm cho các thế hệ mai sau. Một trong những biện pháp duy trì và bảo vệ hiệu quả nhất loại tài sản này đó là tiến hành đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) và triển khai các biện pháp quản lý, phát triển giá trị quyền SHTT được bảo hộ.

Sản phẩm Mật ong Bạc hà được cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý.

Trên thực tế, tỉnh Hà Giang có nhiều đặc sản khá nổi tiếng như: Mật ong bạc hà, Cam Sành, Gạo tẻ Già Dui, Hồng không hạt, Thịt bò, Chè Shan Tuyết, phần lớn các sản phẩm này đã đăng ký bảo hộ quyền SHTT. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều sản phẩm đặc sản trên địa bàn tỉnh chưa đăng ký bảo hộ. Đây là thiệt thòi lớn trong điều kiện cạnh tranh thị trường hiện nay, sản phẩm không được bảo hộ sẽ mất ưu thế cạnh tranh trên thị trường với sản phẩm cùng loại; đồng thời nguy cơ mất thương hiệu cũng rất cao.

Nhằm nâng cao nhận thức cho các cán bộ chuyên môn, các cá nhân và tập thể tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh về các quy định của Nhà nước về SHTT, đồng thời cung cấp các kiến thức cơ bản về đăng ký bảo hộ và quản lý về quyền SHTT đối với đặc sản của địa phương, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hà Giang phối hợp với Cục SHTT tổ chức lớp tập huấn về “Bảo hộ và quản lý quyền SHTT đối với đặc sản của địa phương” đã cung cấp cho đại diện một số Sở, ban, ngành, các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trên địa bàn tỉnh những kiến thức cơ bản, thông tin cụ thể về việc đăng ký, xác lập quyền SHTT, xây dựng quy chế và quản lý sử dụng đối với nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý.

Theo các chuyên gia Cục SHTT, bảo hộ quyền SHTT đối với các đặc sản địa phương có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đang dần trở thành mối quan tâm chung của các ngành hữu quan. Bảo hộ quyền SHTT đối với các đặc sản địa phương còn khẳng định sự thành công của thương hiệu, hỗ trợ phát triển nông nghiệp nông thôn, phát triển ngành nghề truyền thống và các dịch vụ du lịch vùng; tạo công ăn việc làm cho người dân, góp phần gìn giữ giá trị văn hóa, truyền thống.

Để đảm bảo quyền lợi, các tổ chức, cá nhân cần tìm hiểu về Luật SHTT, bao gồm các quy định về quyền sở hữu công nghiệp, đối tượng và cơ chế bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp như: Điều kiện bảo hộ đối với từng đối tượng; xác lập quyền sở hữu công nghiệp (quyền đăng ký; cách thức nộp đơn; nguyên tắc nộp đơn đầu tiên; nguyên tắc ưu tiên; văn bằng bảo hộ; yêu cầu đối với đơn đăng ký; ...); quyền, nghĩa vụ của các chủ thể liên quan...; Nghị định số 103/2006/NĐ-CP ngày 22/9/2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật SHTT về: Xác lập quyền sở hữu công nghiệp; chủ thể, nội dung, giới hạn quyền sở hữu công nghiệp; Thông tư số 01/2007/TT-BKHCN ngày 14/02/2007 của Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn thi hành Nghị định số 103/2006/NĐ-CP ngày 22/9/2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp: Gồm các quy định cụ thể; để hiểu được trình tự, thủ tục xác lập quyền đối với nhãn hiệu - trong đó có nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý...

Bởi vì, đặc thù của đặc sản luôn gắn kèm với địa danh nhất định nên việc bảo hộ quyền SHTT đối với đặc sản có thể được thực hiện dưới 3 hình thức chính, đó là: Chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận và nhãn hiệu tập thể: “Chỉ dẫn địa lý” là dấu hiệu dùng để chỉ sản phẩm có nguồn gốc từ khu vực, địa phương, vùng lãnh thổ hay quốc gia cụ thể (Điều 4.22 Luật SHTT); “Nhãn hiệu chứng nhận” là nhãn hiệu mà chủ sở hữu nhãn hiệu cho phép tổ chức, cá nhân khác sử dụng trên hàng hoá, dịch vụ của tổ chức, cá nhân đó để chứng nhận các đặc tính về xuất xứ, nguyên liệu, vật liệu, cách thức sản xuất hàng hoá, cách thức cung cấp dịch vụ, chất lượng, độ chính xác, độ an toàn hoặc các đặc tính khác của hàng hoá, dịch vụ mang nhãn hiệu (Điều 4.18 Luật SHTT); “Nhãn hiệu tập thể” là nhãn hiệu dùng để phân biệt hàng hoá, dịch vụ của các thành viên của tổ chức là chủ sở hữu nhãn hiệu đó với hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân không phải là thành viên của tổ chức đó.

Việc lựa chọn và xác định hình thức bảo hộ SHTT đối với đặc sản cần căn cứ vào nhiều yếu tố như: Hiện trạng bảo hộ SHTT đối với địa danh đó, tính đặc thù của sản phẩm, điều kiện thực tế của mỗi địa phuơng khi áp dụng hình thức bảo hộ tuơng ứng, ưu nhược điểm của từng hình thức...

Một cách tổng quát, có thể nói các bước chính cần tiến hành để bảo hộ quyền SHTT đối với đặc sản như sau: Bước 1: Chuẩn bị các điều kiện cần thiết để tiến hành đăng ký bảo hộ: Xác định sản phẩm cần bảo hộ (đặc tính, nguồn gốc địa lý/chất lượng, quy trình sản xuất được áp dụng/tính đặc thù...); chọn mẫu (nhãn hiệu tập thể/chứng nhận)/khoanh vùng địa lý (vẽ bản đồ/mô tả vùng sản xuất sản phẩm); xây dựng các quy chế quản lý (nhãn hiệu tập thể/nhãn hiệu chứng nhận); bước 2: Tiến hành các thủ tục để đăng ký bảo hộ: Xác định chủ thể đứng tên nộp đơn (chỉ định hoặc thành lập mới); xây dựng hồ sơ đơn (Tờ khai; mẫu nhãn hiệu, quy chế sử dụng nhãn hiệu/thuyết minh tính đặc thù của sản phẩm); tiến hành thủ tục nộp và theo đuổi đơn đăng ký (nộp đơn, nộp lệ phí; tiến hành các thủ tục sửa đổi, bổ sung đơn theo yêu cầu...) tại Cục SHTT.

Trong công tác quản lý và khai thác quyền SHTT, hội, hiệp hội ngành nghề, làng nghề có thể liên quan đến tất cả các đối tượng SHTT như quyền tác giả, giống cây trồng, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế,... Tuy nhiên, các đối tượng SHTT mà hội, hiệp hội ngành nghề, làng nghề liên quan nhiều nhất và có thể là chủ sở hữu là nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận.

Theo các chuyên gia kinh tế, bảo hộ quyền SHTT đối với đặc sản địa phương là điều kiện tiên quyết để sản phẩm trụ vững trên thị trường và mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh. Song, vấn đề này không phải doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân nào cũng quan tâm, một phần do hạn chế về năng lực tài chính, năng lực quản lý, phần nữa do quy mô sản xuất nhỏ, nên nhiều đơn vị chưa chú trọng đến xây dựng thương hiệu và đăng ký quyền SHTT. Thời gian qua, trên thị trường có không ít vụ kiện liên quan đến vi phạm quyền SHTT, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu và trong hội nhập việc kiện tụng, tranh chấp quyền SHTT sẽ diễn ra nhiều hơn. Cho nên, xác lập quyền SHTT trở nên cấp thiết. Bởi được bảo hộ SHTT không chỉ giúp đặc sản nâng cao năng lực cạnh tranh, mà còn tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển, vực dậy các làng nghề đặc sản truyền thống.

Chúng ta có nhiều sản phẩm có tiềm năng phát triển tài sản trí tuệ. Tuy nhiên, việc phát triển tài sản trí tuệ đến nay vẫn chưa được tiến hành một cách bài bản và chưa đem lại hiệu quả như mong muốn. Vì vậy, để hoạt động phát triển tài sản trí tuệ cho các sản phẩm đặc sản địa phương được hiệu quả, bên cạnh chính sách hỗ trợ của nhà nước, cần nâng cao nhận thức của các nhà sản xuất để họ chủ động và có ý thức tự nguyện tham gia và các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương cũng cần phát huy vai trò của mình trong việc chủ động đầu tư, hỗ trợ, hướng dẫn các nhà sản xuất phát triển sản phẩm và tài sản trí tuệ của sản phẩm./. 

Bản tin KH&CN Hà Giang

Tin khác

Ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong các Doanh nghiệp tỉnh Hà Giang (12/09/2019 16:00)

Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận thông tin khoa học công nghệ (12/09/2019 15:58)

Nghiên cứu tuyển chọn, phát triển cam Sành không hạt hoặc ít hạt và nâng cao năng suất, chất lượng cam Sành tại Hà Giang (12/09/2019 15:56)

Nghiên cứu hoàn thiện quy trình công nghệ chế biến một số sản phẩm từ Giảo cổ lam, Ấu tẩu của Hà Giang (12/09/2019 15:49)

Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ gen bệnh Thalassemia ở một số dân tộc thiểu số tại tỉnh Hà Giang (12/09/2019 15:45)

Nghị định số 13/2019/NĐ-CP của Chính phủ - Một số điểm mới về chính sách phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ (12/09/2019 15:43)

Mật ong Bạc hà, một sản phẩm được chứng nhận Chỉ dẫn địa lý cần được bảo vệ (12/09/2019 15:38)

Hà Giang chú trọng nghiên cứu và phát triển thức ăn chăn nuôi mùa đông cho đại gia súc (12/09/2019 15:05)

Đẩy mạnh hiệu quả truy xuất nguồn gốc hàng hóa tại Hà Giang (12/09/2019 14:46)

Công tác cải cách hành chính Sở Khoa học và Công nghệ (12/09/2019 14:33)

xem tiếp