Thứ tư, Ngày 21 Tháng 10 Năm 2021

Bản tin Khoa học và Công nghệ

Gửi Email In trang Lưu
Một số phương pháp ủ rơm làm thức ăn cho trâu, bò

06/10/2021 18:46

Để chủ động nguồn thức ăn cho đàn gia súc, giảm giá thành chăn nuôi và giảm ô nhiễm môi trường do việc đốt rơm tạo ra khói bụi (có chứa các loại khí độc hại như muội than, khí CO, CO2, SO¬2, NO2…) gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người như suy hô hấp, suy tim, suy nhược cơ thể, nhiễm trùng phổi, về lâu dài có thể gây ra ung thư phổi, hơn nữa đốt rơm, rạ còn làm mất chất dinh dưỡng của đất, lâu dài sẽ làm cho đất biến chất và tầng mặt ruộng trở nên chai cứng giảm năng suất cây trồng, tiêu diệt các loại thiên địch có ích, dẫn đến phát sinh nhiều bệnh dịch hại trên cây trồng. Việc ủ rơm giúp người chăn nuôi khắc phục một phần tình trạng thiếu thức ăn trong vụ đông xuân; đặc biệt ủ rơm với urê sẽ tăng hàm lượng protein thô, tăng tỷ lệ tiêu hóa, trở thành loại thức ăn tốt giàu dinh dưỡng cho trâu, bò ăn, giúp vật nuôi ăn được nhiều hơn và cho năng suất cao hơn so với ăn rơm không qua xử lý.

Các phương pháp ủ thức ăn cho gia súc từ rơm tươi:

Rơm có thể phơi ngay tại ruộng từ 1 - 2 nắng. Hố ủ cần chắc chắn, đảm bảo môi trường yếm khí hoàn toàn, có thể tận dụng bằng thùng phi, bao xác rắn, bao nilon to, bao đựng phân đạm, gian chuồng nuôi gia súc bỏ hoang nhưng thường khó làm, cồng kềnh trong bảo quản, chất lượng thức ăn ít đảm bảo do khó nén chặt, kém thuận tiện khi sử dụng,… Loại hố ủ đất còn đơn giản hơn là chỉ cần đào một hố đất ở nơi cao ráo, thoát nước tốt, nơi đất quánh, tránh nơi đất pha cát, đất trũng để tránh thấm nước từ ngoài vào hố, đắp bờ xung quanh miệng hố để tránh nước mưa tràn vào. Ngoài ra, loại hố tốt nhất là được xây bằng gạch chắc chắn, thường chọn đáy nền hình vuông hoặc hình chữ nhật để dễ nén chặt thức ăn, đỡ mốc thức ăn quanh thành và đáy hố ủ. Sau đây là một số cách ủ rơm cho gia súc:

Ủ chua rơm tươi với chế phẩm sinh học: Rơm tươi băm nhỏ (100kg); chế phẩm EM thứ cấp (0,5l); rỉ mật đường (5kg); muối ăn (0,5kg); nước lã sạch (70 - 80l). Sau đó rải từng lớp rơm và tưới dung dịch rỉ mật đường - chế phẩm EM thứ cấp - muối ăn - nước lã sạch ở trên và cào trộn đều và tiếp tục thực hiện như vậy ở các lớp rơm sau đó.

Ủ rơm tươi với urê: Cứ 100kg rơm tươi băm nhỏ trộn với 4kg urê. Rải urê trực tiếp lên rơm theo từng lớp, trộn đều rồi nén chặt lần lượt từng lớp cho đến khi đầy hố và phủ hố ủ bằng bao nilon cho kín.

Lưu ý: Không nên tiến hành ủ rơm vào lúc trưa nắng, nhiệt độ cao vì độc tố 4-methyl-imidazol sẽ hình thành giữa đường glucose có trong rơm tươi với NH3 phân giải từ urê. Độc tố này có thể gây ngộ độc cho bò làm bò có triệu chứng như bị điên.

Cách sử dụng: Sau khi ủ 3 tuần có thể sử dụng cho gia súc ăn, nên bỏ lớp thức ăn trên cùng vì lớp này dễ nhiễm nấm mốc và lấy lần lượt từ trên xuống dưới và cần che đậy hố cẩn thận và sử dụng liên tục cho đến hết. Lúc đầu, gia súc ăn chưa quen ta nên cho ăn với số lượng ít và tăng dần lượng thức ăn cho vật nuôi khi chúng đã quen.

Các phương pháp ủ thức ăn cho gia súc từ rơm khô:

Ủ rơm khô với urê: Với tỷ lệ nguyên liệu chế biến cho 100kg rơm khô băm nhỏ (có độ ẩm từ 12 - 14%); urê 4kg; muối ăn 0,5kg; nước lã sạch 90 - 100 lít. 

Vật liệu chứa rơm (hố ủ): Tận dụng các điều kiện có sẵn của gia đình như các góc tường, bể xây, ô chuồng trống không nuôi gia súc hoặc có thể ủ trong bao phân đạm, bao tải xác rắn, túi nilon loại lớn,…. Sử dụng vật liệu đệm lót, che phủ bằng các mảnh nilon, vải mưa rách, lá chuối,… ghép kín lại để đảm bảo thức ăn không nhiễm đất, cát bẩn và hạn chế thất thoát lượng urê.

Các bước tiến hành: Băm rơm thành từng khúc từ 5 - 10cm. Hòa tan urê, muối vào nước theo tỷ lệ trên. Lần lượt rải rơm vào hố ủ theo từng lớp dày khoảng 20cm, trên mỗi lớp, tưới đều bằng ô doa dung dịch trên, lấy cào đảo đều và nén chặt, làm lần lượt cho đến khi đầy hố ủ hoặc bao, túi nilon. Đối với ủ bằng hố hoặc bể, ta dùng vật liệu đệm lót phủ kín nhằm không để không khí, nước mưa ở ngoài lọt vào,…

Cách sử dụng: Rơm sau khi ủ được 14 ngày đối với mùa hè và 21 ngày đối với mùa đông ta bắt đầu lấy ra cho gia súc ăn, nên lấy rơm ủ từng góc và lấp lại lớp đệm lót che phủ cho kín (đối với hố ủ phân). Sản phẩm khi lấy cho gia súc ăn nên phơi trong bóng mát khoảng 30 - 45 phút để bay bớt mùi urê trước khi cho ăn hoặc rắc một ít cỏ lên để gia súc dễ ăn hơn.

Ủ rơm khô với urê và vôi: Ta chuẩn bị 100kg rơm khô có độ ẩm từ 12 - 14%; urê khoảng 2,5 – 4kg; khoảng 2 - 3kg vôi tôi; muối ăn 0,5kg; nước lã sạch 70 – 80 lít. Cách ủ, cách sử dụng giống như đối với phương pháp ủ rơm khô với urê.

Ủ rơm khô với vôi: Chuẩn bị 100kg rơm khô, băm nhỏ thành từng đoạn ngắn 6 - 10cm cùng 6kg vôi và 600 lít nước. Tiến hành trộn nguyên liệu trong bể chứa có nắp đậy kín trong 3 ngày liên tục, mỗi ngày trộn 2 - 3 lần. Sang ngày thứ 4, vớt rơm lên giá phơi và rửa sạch rơm bằng nước. Có thể dùng cho gia súc ăn ngay, còn thừa nên rửa sạch vôi, phơi khô cất dự trữ. Lúc đầu mùi hơi nồng nên trâu, bò chưa thích ăn ta nên cho ăn lẫn với rơm khô vẩy nước, sau đó tăng dần số lượng rơm đã tưới nước vôi cho vật nuôi sử dụng.

Ủ rơm khô với nước tro: Dùng nước tro đặc để kiềm hóa rơm theo tỷ lệ cứ 2,0 - 2,5 lít nước tro tưới cho 1kg rơm khô. Sắp xếp rơm khô đã băm thái nhỏ (5 - 6cm) vào hố hoặc bể ủ theo từng lớp 10 - 15cm. Dùng ô doa chứa dung dịch nước tro pha sẵn tưới đều cho từng lớp rơm cho rơm thấm đều nước tro. Sau mỗi lớp tưới lại phải dậm nén để tiết kiệm dung tích hố ủ và tránh bay hơi thất thoát kiềm. Sau ủ khoảng 2 - 3 tuần có thể cho trâu, bò ăn được.

Ủ rơm khô với vỏ dứa: Rơm khô sẽ hút các chất dinh dưỡng từ quá trình phân hủy của vỏ dứa làm tăng giá trị dinh dưỡng cho rơm, làm mềm rơm, giúp cho gia súc dễ ăn và ngon miệng. Phương pháp này sử dụng hố ủ và các vật liệu đệm, lót như các phương pháp ủ rơm khô khác. Mỗi lớp rơm rải một lớp vỏ dứa rồi nén chặt (mỗi lớp rơm hoặc vỏ dứa thường dày 10 - 20cm). Cứ như vậy cho đến khi hết lượng rơm cần ủ hoặc đầy hố ủ. Sau khoảng 10 ngày cho gia súc ăn được, ta cho ăn lần lượt từng lớp từ trên xuống dưới cho đến khi hết rơm trong hố ủ. Lưu ý khi mở ra và đậy hố ủ cần phải nhanh tay để tránh vi khuẩn và không khí xâm nhập làm thối rơm ủ.

Có thể nhận thấy, sản phẩm rơm sau khi được chế biến bằng các phương pháp ủ trên theo đúng quy trình sẽ có màu vàng sẫm, không có mốc trắng... Trong quá trình tiến hành ủ, để đảm bảo chất lượng thức ăn ủ thì phải nén thức ăn trong quá trình ủ kỹ lưỡng, có thể dậm bằng chân, nén bằng vật nặng hoặc dùng máy lăn, máy đầm để nén,… Ủ rơm làm thức ăn cho gia súc cho phép người chăn nuôi khắc phục được tình trạng thiếu thức ăn nhất là trong mùa đông, tạo nguồn thức ăn ổn định quanh năm, đồng thời giúp thức ăn có thêm những tính chất mới về mùi, vị (như mùi thơm, vị chua nhẹ xen lẫn vị ngọt) hấp dẫn sẽ kích thích vật nuôi ăn nhiều hơn, giúp trâu, bò sinh trưởng và phát triển tốt./. 

Bản tin KH&CN Hà Giang (số 2/2021)

Tin khác

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây bơ đạt năng suất cao (06/10/2021 18:43)

Hiệu quả ứng dụng từ sáng kiến của người lính thợ (06/10/2021 18:40)

Hiệu quả bước đầu thực hiện cải tạo vườn tạp (Tiếp kỳ trước) (01/09/2021 15:33)

Cung cấp thực phẩm theo hướng an toàn sinh học (01/09/2021 15:21)

Nghiên cứu xác định vùng trồng và các giải pháp kỹ thuật phát triển cây bạc hà dại và nuôi ong lấy mật tại vùng Cao nguyên đá tỉnh Hà Giang (01/09/2021 14:49)

Xây dựng hệ thống thông tin phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hà Giang (07/08/2021 15:11)

Quy trình nhân giống Keo lai (07/08/2021 15:06)

Quản lý dịch hại tổng hợp IPM, giai đoạn 2021 - 2025 (07/08/2021 15:04)

Phytogenics: Chất thay thế kháng sinh trong chăn nuôi (07/07/2021 15:02)

Nghiên cứu phát triển chuỗi cung ứng nông sản sạch của tỉnh Hà Giang (07/07/2021 14:52)

xem tiếp