Thứ năm, Ngày 27 Tháng 1 Năm 2022

Bản tin Khoa học và Công nghệ

Gửi Email In trang Lưu
Nghiên cứu, hoàn thiện quy trình trồng, thu hoạch cây Xuyên khung theo hướng GACP

08/11/2021 18:35

Hà Giang là tỉnh miền núi phía Bắc có nguồn dược liệu tự nhiên phong phú, đa dạng về chủng loại. Đất đai và khí hậu phù hợp với nhiều loại cây thuốc quý. Những năm gần đây, phát triển dược liệu trở thành một trong những mục tiêu chiến lược của Đảng, Nhà nước và của tỉnh Hà Giang.

Dược liệu Xuyên Khung trồng tại Khu Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao – Quyết Tiến - Quản Bạ

Xuyên khung là cây dược liệu có nguồn gốc từ Trung Quốc, nhập nội vào Việt Nam từ năm 1960, là cây dược liệu ưa khí hậu ôn hòa mát mẻ. Xuyên khung được dùng chữa một số bệnh như: Nhức đầu, hoa mắt, cảm mạo, phong thấp nhức mỏi; chướng bụng, ung nhọt,... Mặc dù, cây Xuyên khung đã được trồng tại Hà Giang nhưng việc trồng trọt vẫn theo các quy trình từ Viện Dược liệu hoặc các địa phương khác chưa có những nghiên cứu chuyên sâu về quy trình trồng. Vì vậy, Trung tâm Thông tin và Chuyển giao công nghệ mới đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu kỹ thuật sản xuất giống và phát triển các loài dược liệu trong danh mục ưu tiên của tỉnh Hà Giang” trong đó thực hiện “nghiên cứu và hoàn thiện quy trình trồng, thu hái cây Xuyên khung (Ligusticum wallichii Franch) theo hướng GACP" tại Hà Giang như sau:
Kỹ thuật trồng cây Xuyên khung
Chọn vùng trồng: Chọn vùng có khí hậu ôn hòa mát mẻ, nơi có độ cao so với mặt nước biển từ 800m trở lên. Nhiệt độ từ -2o đến 33oC. Lượng mưa hàng năm từ 1500 - 2000mm, ẩm độ không khí từ 70 - 90%. Cây ưa đất màu mỡ, tơi xốp nhiều mùn, tầng canh tác dầy, pH từ 6,5 - 7,5. Nếu đất dốc, cần chọn đất có độ dốc vừa phải 15 - 20¬o không dốc quá 30o.
Giống: Xuyên khung trồng bằng đốt thân, vào tháng 11 chọn những cây có thân to khoẻ, không bị sâu bệnh, thân có nhiều đốt để làm giống. Một thân chỉ chọn được từ 3 - 5 mầm đạt tiêu chuẩn, sau khi chọn được giống cần bảo quản thân mầm để sang tháng 2 mới trồng.
Thời vụ trồng: Thời vụ trồng Xuyên khung thích hợp nhất từ 30/1 - 30/2, không nên trồng quá sớm khi thời tiết còn rét đậm làm mầm dễ bị chết. Ngược lại cũng không trồng quá muộn, ảnh hưởng tới thời gian sinh trưởng của cây.
Kỹ thuật làm đất: Đất trồng cần làm sạch cỏ dại cày sâu, trước từ 15 - 20 ngày, phơi ải, trước khi trồng bừa kỹ trước 2 - 3 ngày để giữ ẩm, diệt các mầm cỏ dại đã nên mầm, lên thành luống cao 25 - 30cm, mặt luống rộng 0,8 - 1m.
Mật độ, khoảng cách và kỹ thuật trồng: Sử dụng mật độ trồng 20 cây/m2 (Hàng cách hàng 25cm x cây cách cây 20cm). Lượng mầm giống cần 1ha trồng: Từ 400 - 500kg mầm giống (360m2 cần 15 - 20kg).
Kỹ thuật trồng: Trước khi trồng, rải đều toàn bộ phân bón lót lên hàng, đảo đều phân với đất rồi tiến hành trồng. Nếu bổ hốc trồng thì bón phân lót vào hốc, đảo đều phân với đất rồi trồng. Trồng xong lấp đất lên mầm dày khoảng 2cm.
Trồng không dùng nilong phủ luống: Dùng cạnh của cuốc rạch thành từng rãnh nhỏ trên mặt luống cách nhau 20cm (rạch ngang mặt luống), sau đó trồng cây con đã đủ tiêu chuẩn xuất vườn vào các rãnh đảm bảo khoảng cách 25cm lấp đất kín gốc. Sau khi trồng xong tiến hành tưới ngay để giữ ẩm cho đất.
Trồng dùng nilon phủ luống: Đặt các nilon đã được đục lỗ sẵn với khoảng cách 25 x 20cm. Nếu nilon phủ chưa đục lỗ thì tiến hành phủ luống xong, rồi có thể dùng tay khoét các lỗ trên nilon đảm bảo khoảng cách hàng cách hàng 25cm cây cách cây là 20cm rồi tiến hành trồng.
Chăm sóc: Sau khi trồng Xuyên khung cần tưới ẩm Xuyên khung thường xuyên để mầm mọc nhanh và đều, thường xuyên kiểm tra quá trình nảy mầm, thấy mầm thối, chết không mọc cần dặm ngay. Khi cây cao 10 - 15cm, tỉa bớt những khóm mầm mọc quá dày, chỉ để 2 -3 thân to khỏe là đủ. Thời kỳ đầu, cây phát triển chậm, sinh trưởng yếu cần làm cỏ thường xuyên, ruộng phải luôn sạch cỏ. Từ trung tuần tháng 4 trở đi cây phát triển mạnh cần xới xáo nhẹ làm cỏ kết hợp với bón thúc. Trồng Xuyên khung không cần vun dày, vun nhiều lần mà chỉ cần vun nhẹ vào giai đoạn cuối khi cây đã cao, tán lá đã giao nhau, vì vun dày vun nhiều lần các đốt sát sẽ phình ra lúc tưới tạo thành một khối trồng như củ, khi sấy khô dễ thành sâu táo.
Phân bón và kỹ thuật bón phân:
Lượng phân bón cho 1ha: Phân chuồng hoai mục: 30 tấn; đạm ure 405kg, lân supe 504kg; kali sunfat 140kg; tro bếp hay tro hun 1 tấn. Ngoài ra còn bón rơm rạ hoặc cỏ khô 200 - 300kg, mùn núi 1m3/ha.
Cách bón:
Bón lót: Toàn bộ phân chuồng, phân lân, rơm, rạ khô, mùn núi.
Bón thúc: Phân đạm, kali và tro bếp, có thể bón thúc 3 - 4 lần vào các giai đoạn sau:
Lần 1: Sau khi cây mọc 25 ngày, bón 80kg đạm ure/ha.
Lần 2: Sau khi cây mọc mầm 50 ngày, bón 85kg đạm ure/ha.
Lần 3: Sau khi cây mọc mầm 80 ngày, bón 120kg đạm ure/ha + 70kg Kali sunfat/ha.
Lần 4: Sau khi cây mọc mầm 110 ngày bón 120kg đạm ure/ha + 70kg Kali sunfat/ha.
Về phân bón/ha: Sử dụng lượng phân bón Phân hữu cơ 15 tấn + 205kg N + 118kg P2O5 + 160kg K2O)/ha (tương đương: 15 tấn phân chuồng + 446kg đạm + 656kg lân + 267kg phân kali).
Phòng trừ sâu bệnh
Sâu xám: Hại cây con vào tháng 2 - 3 có thể dùng Basudin 30kg/ha để xử lý đất, bằng cách rắc đều lên ruộng trước khi lên luống, hoặc bắt bằng tay vào các buổi sáng sớm hay đánh bả cho sâu chết.
Rệp hại lá và mầm non: Có thể dùng các thuốc trị dipterex với nồng độ 0,2%. Nhện đỏ hại lá: Có thể dùng Comite… Phun nhện đỏ lên phun vào lúc trời nắng đảm bảo trừ nhện được triệt để.
Bệnh thối củ thường phát sinh khi nhiệt độ cao và ẩm độ cao. Biện pháp chủ yếu là vệ sinh đồng ruộng, thoát nước kịp thời sau khi mưa, thu nhặt các cây bị bệnh để tránh lây lan dùng các thuốc phun và tưới vào gốc như: Topsin; Tervigo...
Bệnh gỉ sắt làm vàng lá, lụi cây, có thể dùng boocđô 1% để phun hoặc Daconil pha 15 - 20g/10 lít nước.
Thu hoạch cây Xuyên khung
Vào tháng 11, 12 khi cây Xuyên khung đã lụi, chọn ngày khô ráo cắt bỏ thân trên mặt đất, dùng cuốc đào từng gốc giũ sạch đất cát, cắt bỏ hết rễ, củ đem phơi hay sấy khô thủy phần còn 12% là được.
Sau thời gian nghiên cứu, đề tài đã hoàn thiện và xây dựng được các quy trình kỹ thuật nhân giống; quy trình trồng, thu hoạch và bảo quản dược liệu Xuyên khung. Từng bước hình thành vùng nguyên liệu Xuyên khung sạch để phát triển sản xuất và bào chế thành sản phẩm có giá trị, góp phần xóa đói giảm nghèo, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, phấn đấu đưa Hà Giang trở thành vùng nguyên liệu về dược liệu trọng điểm của cả nước./.

Bản tin KH&CN Hà Giang (số 2/2021)

Tin khác

Một số phương pháp ủ rơm làm thức ăn cho trâu, bò (06/10/2021 18:46)

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây bơ đạt năng suất cao (06/10/2021 18:43)

Hiệu quả ứng dụng từ sáng kiến của người lính thợ (06/10/2021 18:40)

Hiệu quả bước đầu thực hiện cải tạo vườn tạp (Tiếp kỳ trước) (01/09/2021 15:33)

Cung cấp thực phẩm theo hướng an toàn sinh học (01/09/2021 15:21)

Nghiên cứu xác định vùng trồng và các giải pháp kỹ thuật phát triển cây bạc hà dại và nuôi ong lấy mật tại vùng Cao nguyên đá tỉnh Hà Giang (01/09/2021 14:49)

Xây dựng hệ thống thông tin phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hà Giang (07/08/2021 15:11)

Quy trình nhân giống Keo lai (07/08/2021 15:06)

Quản lý dịch hại tổng hợp IPM, giai đoạn 2021 - 2025 (07/08/2021 15:04)

Phytogenics: Chất thay thế kháng sinh trong chăn nuôi (07/07/2021 15:02)

xem tiếp