Thứ năm, Ngày 27 Tháng 1 Năm 2022

Bản tin Khoa học và Công nghệ

Gửi Email In trang Lưu
Quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc rừng thâm canh Keo lai cung cấp nguyên liệu gỗ lớn trên địa bàn tỉnh Hà Giang (Tiếp kỳ trước)

01/12/2021 22:12

Cây Keo lai nuôi cấy mô, gọi tắt là cây Keo lai mô (tên khoa học là Acacia hybrid) là cây con được lấy mẫu để nhân giống từ cây bố mẹ khỏe mạnh (hoặc có thể hiểu được lấy ở đỉnh sinh trưởng là cơ quan trẻ hóa nhất từ cây bố mẹ), có đặc tính luôn phát triển theo chiều thẳng đứng, có điều kiện sinh trưởng và phát triển tốt ở ngoài thực địa được cải thiện giống về di truyền.

Mô hình trồng cây keo lai mô tuổi thứ 2 tại huyện Bắc Quang.

Keo lai mô với các dòng BV10, BV16 và BV32 có khả năng sinh trưởng nhanh, cho năng suất cao, chống chịu tốt với các loài sâu bệnh hại, đồng thời phát huy tốt khả năng phòng hộ, giữ đất, giữ nước và đem lại hiệu quả kinh tế nhất định cho người dân (giá trị kinh tế mang lại bình quân 150 triệu đồng/ha). Tạo vùng nguyên liệu cung cấp cho ngành công nghiệp chế biến, đáp ứng nhu cầu sử dụng cho các nhà máy khu công nghiệp trong nước và hướng tới xuất khẩu. Với đặc điểm thời gian sinh trưởng nhanh, trồng được trên nhiều loại đất và điều kiện khí hậu khác nhau, đặc biệt sinh trưởng tốt trong điều kiện mùa đông khô lạnh ở miền Bắc; đặc biệt, giống Keo lai BV10 có thân thẳng, cành nhánh nhỏ và ít, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, nhanh khép tán phủ xanh đất trống đồi núi trọc trong thời gian ngắn. Ngoài ra, cây có khả năng cố định đạm, do đó cải tạo đất khá tốt.

Trong tập san kỳ trước đã tìm hiểu về quy trình nhân giống cây Keo lai bằng phương pháp invitro trong dự án: “Ứng dụng Khoa học và Công nghệ trong trồng rừng thâm canh Keo lai nuôi cấy mô (BV10, BV16, BV32) cung cấp nguyên liệu gỗ lớn tại tỉnh Hà Giang” . Tập san kỳ này tiếp tục tìm hiểu việc tiến hành các bước về quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc rừng thâm canh Keo lai nuôi cấy mô như sau:

Quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc rừng thâm canh Keo lai nuôi cấy mô

Thời vụ trồng: Tiến hành trồng Keo lai mô vào đầu mùa mưa, không trồng vào những ngày mưa to. Vụ Xuân hè từ tháng 4 đến tháng 6 và vụ Thu Đông tháng 7 đến tháng 8.

Phương thức trồng và mật độ trồng: Nên trồng thuần loài với mật độ 1.660 cây/ha (cự ly trồng 2 x 3m) ở nơi đất bằng phẳng, thực hiện bằng cơ giới và đồi núi dốc, phương thức thực hiện cục bộ theo đường đồng mức với mục đích kinh doanh gỗ lớn.

Tiêu chuẩn cây con: Cây con giống từ 3 - 4 tháng kể từ lúc bắt đầu giâm hom. Chiều cao từ 35 - 40cm, đường kính cổ rễ lớn hơn 2,5mm; cây không cong queo, không cụt ngọn, không bị bệnh, sinh trưởng và phát triển cân đối.

Kỹ thuật trồng cây:

Cuốc hố: Kích thước hố 40 x 40 x 40cm. Hố bố trí so le theo hình nanh sấu (cách trồng cây thành từng hàng so le với nhau) giữa các hàng, cuốc hố trước khi trồng 1 tháng. Lấp hố kết hợp với bón lót bằng phân chuồng hoai mục 500 gr/hố, 0,2 - 0,3kg phân NPK/hố, vun đất theo hình mui rùa.

Cách trồng: Dùng cuốc bổ giữa hố sâu bằng chiều cao của bầu, đặt cây sao cho cổ rễ ngang mặt hố, rồi vun đất xung quanh cho kín và ấn chặt.

Kỹ thuật chăm sóc: Chăm sóc 3 năm đầu, mỗi năm 2 lần. Lần 1 vào tháng 4 - 5, lần 2 vào tháng 9 – 10; tiến hành phát dọn dây leo, cỏ dại, cây bụi. Xới đất xung quanh gốc đường kính rộng 60 - 80 cm, sâu 3 - 4 cm, vun gốc kết hợp bón thúc 0,1 - 0,3 kg phân NPK/cây vào lần chăm sóc đầu. Khi chăm sóc kết hợp với trồng dặm và cắt tỉa thân phụ, cành loại, cây có nhiều nhánh chỉ để lại một thân chính. Vì trong thời gian 3 năm đầu tính từ khi bắt đầu trồng rừng, cành nhánh thường nảy sinh rất nhiều nên phải cắt tỉa cành loại ngay từ đầu để nuôi dưỡng thân cây chính và tạo dáng cho cây chính phát triển; cần có các biện pháp bảo vệ cây, không để người và gia súc phá hoại, kết hợp công tác phòng chống cháy rừng.

Phòng trừ sâu, bệnh hại:

Sâu kèn nhỏ: Sâu kèn gây hại làm lá bị những đốm khô và thủng, mất khả năng quang hợp, cây trở nên còi cọc

Mối: Ở rừng cây mới trồng dưới 1 tháng tuổi, mối cắn gốc thân và rễ. Ở rừng cây lớn, mối cắn rễ và vỏ thân tạo thành những đường hầm xung quanh thân làm cây héo, chết.

Sâu nâu vạch xám: Sâu ăn lá làm giảm tăng trưởng của rừng.

Bệnh phấn trắng lá keo: Lá non, chồi non và cành non mới đầu có các đốm nhỏ trong suốt, dần dần trên lá có các bột trắng, đó là sợi nấm và bào tử phân sinh. Sợi nấm phát triển ra xung quanh rồi lan rộng cả lá. Bệnh nặng có thể làm cho lá xoăn lại, màu nâu vàng, khô chết, nhưng lá không rụng.

Bệnh thán thư (đốm than) lá keo: Bệnh gây hại cây keo ở vườn ươm và rừng trồng, làm cây sinh trưởng chậm.

Bệnh đen thân:  Ban đầu gốc biến thành màu nâu, lá mất màu xanh, bệnh phát triển dần lên ngọn làm lá khô héo rũ xuống phần vỏ thân co ngót, tầng trong vỏ thối đen, xốp hoặc dạng bột.

Bệnh nấm hồng: Làm cho đỉnh ngọn cây bị chết, đổ gẫy, từ chỗ gốc, cây mọc chồi mới. Trường hợp nặng toàn bộ cây bị chết.

Biện pháp phòng trừ:

Bảo vệ các loài thiên địch sẵn có trên vườn Keo của sâu nâu vạch xám, sâu kèn, sâu gấp mép lá bằng cách tăng cường sử dụng các chế phẩm sinh học, bảo vệ tầng cây bụi thảm tươi để có nơi cho thiên địch trú ngụ, hạn chế sử dụng thuốc hóa học.

Sử dụng các chế phẩm sinh học để phòng trừ mối: Trước khi đem trồng pha trộn chế phẩm sinh học với đất bột hoặc phân vi sinh, phân hữu cơ bón cho 500 m2 đất. Rắc đều thuốc xuống hố và trên mặt hố trước khi trồng cây rồi lấp đất hoặc trước khi đem trồng dùng mồi nhử mối đến (bả mía, cỏ, cành khô lá rụng…), khi mối đến phun chế phẩm sinh học vào mối, cho mối dính thuốc chạy về tổ, sau đó xếp hộp mồi nhử lại đúng vị trí cũ, 5 - 7 ngày sau khi mối rút hết về tổ thì dọn bỏ hộp.

Kỹ thuật tỉa thân, tỉa cành, tỉa thưa và khai thác

Tỉa thân: Tỉa thân lần đầu vào lần chăm sóc thứ 2 của năm thứ 2, khi các thân đang còn nhỏ. Trên cây có nhiều thân, chọn ra thân tốt nhất, lớn nhất và thẳng, sau đó cắt bỏ hết những thân cạnh tranh khác. Dùng kéo cắt cành hoặc cưa, không dùng dao để tỉa thân. Các lần chăm sóc tiếp theo, kiểm tra nếu cây tiếp tục phân cành có thể tạo ra 2 thân thì tiếp tục tỉa thân để đảm bảo toàn bộ số cây trưởng thành có 1 thân duy nhất.

Tỉa cành: Tỉa toàn bộ cành lên độ cao tối đa 30% tổng chiều cao cây, tính từ mặt đất, kỹ thuật như sau:

Đối với cành nhỏ, dùng kéo tỉa cành cắt sát vào gốc cành, tránh làm tổn thương gốc cành vì đây là nơi bắt đầu quá trình liền sẹo.

Đối với cành lớn dùng cưa để cắt, trước tiên để tránh bị toác ở gốc cành khi tỉa, cần cắt bỏ tất cả những cành mang lá ở bên ngoài để làm giảm trọng lượng của cành. Cưa nhẹ phần phía dưới của gốc cành, cách gốc cành 10cm, sâu khoảng 1/4 đường kính gốc cành. Sau đó, cưa phần trên bên ngoài cách vết cưa trước 1cm để cắt bỏ phần cành mang lá, cưa sát gốc cành để cắt bỏ cành còn lại. Đối với cành cao quá tầm với phải dùng kéo cắt cành trên cao, tránh gây tổn thương gốc cành.

Tỉa thưa:

Lựa chọn các cây đang cạnh tranh, lấn át cây trồng chính, cây bị sâu bệnh để tỉa.

Xác định hướng đổ sao cho không làm hư hại hoặc chỉ hư hại rất ít đến những cây đã chọn giữ lại: Đối với cây nhỏ dùng cưa máy loại nhỏ, cưa vòng hoặc dao rựa để chặt hạ những cây được đánh dấu bài chặt (phải đánh dấu cộng (+) bằng sơn đỏ ở hai vị trí: Một dấu ở vị trí gốc cây và Một dấu ở vị trí cách cổ rễ cây 1,3m); đối với những cây to, thực hiện kỹ thuật “mở miệng, cắt gáy” để kiểm soát hướng đổ theo chiều nghiêng thực tế của cây tốt hơn; cắt càng sát gốc càng tốt, chiều cao gốc cắt < 50% đường kính gốc cây; sau khi tỉa thưa, băm nhỏ cành nhánh và dồn thành đống trong rừng trồng để hạn chế rủi ro gây cháy rừng.

Kỹ thuật khai thác: Cắt hạ cây sát gốc để tận dụng tối đa sản phẩm, chiều cao gốc chặt không quá 1/3 đường kính gốc cây.

Sau khi dự án thực hiện thành công, mô hình trồng rừng tập trung cây Keo lai mô sẽ được nhân rộng trên địa bàn huyện Bắc Quang nói riêng và toàn tỉnh Hà Giang nói chung, là cơ sở để khai thác tốt điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của tỉnh, đồng thời áp dụng những tiến bộ kỹ thuật trong thâm canh trồng cây Keo lai tiên tiến chưa phổ biến rộng rãi trên địa bàn. Thông qua kết quả của dự án, có thể khẳng định đây là loại cây mang lại hiệu quả kinh tế trong sản xuất lâm nghiệp, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, chống biến đổi khí hậu, tạo việc làm cho lao động nông thôn và thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới./.

Bản tin KH&CN Hà Giang (số 2/2021)

Tin khác

Phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ phát triển kinh tế - xã hội (08/11/2021 18:47)

Những điểm mới trong Nghị định số 142/2020/NĐ-CP ngày 09/12/2020 của Chính phủ quy định về việc tiến hành công việc bức xạ và hoạt động dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử (08/11/2021 18:44)

Nghiên cứu, hoàn thiện quy trình trồng, thu hoạch cây Xuyên khung theo hướng GACP (08/11/2021 18:35)

Một số phương pháp ủ rơm làm thức ăn cho trâu, bò (06/10/2021 18:46)

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây bơ đạt năng suất cao (06/10/2021 18:43)

Hiệu quả ứng dụng từ sáng kiến của người lính thợ (06/10/2021 18:40)

Hiệu quả bước đầu thực hiện cải tạo vườn tạp (Tiếp kỳ trước) (01/09/2021 15:33)

Cung cấp thực phẩm theo hướng an toàn sinh học (01/09/2021 15:21)

Nghiên cứu xác định vùng trồng và các giải pháp kỹ thuật phát triển cây bạc hà dại và nuôi ong lấy mật tại vùng Cao nguyên đá tỉnh Hà Giang (01/09/2021 14:49)

Xây dựng hệ thống thông tin phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hà Giang (07/08/2021 15:11)

xem tiếp